hermann broch in 1931

2410e61f

“Voor deze situatie van de Europese geest had Huguenau weinig belangstelling, maar hij had wel deel aan de heersende onzekerheid. Want het irrationele in de mens bespeurt het irrationele in de wereld, en al is ook de onzekerheid van de wereld een als het ware rationele onzekerheid, vaak zelfs een zakelijke, ze is toch ontstaan door de ontketening van de Rede, die in elk waardegebied naar het oneindige streeft en, zichzelf opheffend aan deze super-rationele oneindigheidsgrens, omslaat in het irrationele en niet-meer-vatbare. Ongebreideld zijn geld en techniek geworden, de wisselkoersen zijn instabiel en ondanks alle verklaringen voor het irrationele waarover de mens beschikt is het eindige niet in staat het oneindige te volgen en geen redelijk middel vermag de irrationele onzekerheid weer terug te voeren naar het redelijke en beheersbare. Het is alsof het oneindige ontwaakt is tot een zelfstandig en concreet leven, gedragen door en opgenomen in het absolute, dat in het ogenblik tussen ineenstorting en nieuw ontstaan, in dit magisch ogenblik van dood en verwekking, oplicht aan de verste horizon. En als Huguenau zijn blik al afwendde van het oplichten van de openbrekende hemel en absoluut niets wilde weten van dat soort mogelijkheden, dan voelde hij toch de ademtocht van het ijzige, die over de wereld waait, haar verkrampt maakt en de dingen der wereld van hun betekenis berooft. En als Huguenau iedere morgen het wereldgebeuren volgde in de krant, dan gebeurde dat met het onbehagen van alle krantelezers die gretig naar berichten grijpen, hongerig naar de feiten en vooral naar de met illustraties opgesmukte feiten, en die daarbij iedere dag opnieuw hopen dat die massa van feiten in staat zal zijn de leegte van een verstomde wereld en van een verstomde ziel op te vullen. Ze lezen hun kranten en in hen huist de angst van de mens die iedere ochtend ontwaakt om eenzaam te zijn, want de taal van de oude gemeenschap is in hen verstomd en de nieuwe kunnen ze niet horen. Al maken ze zichzelf ook wijs over begrip en een heldere blik te beschikken terwijl ze heftig kankeren op de politieke en openbare instellingen of op die van de rechtspraak, al wisselen ze ook in de loop van de dag hun opvattingen hierover met elkaar uit, ze staan sprakeloos tussen het nog-niet en het niet-meer, ze vertrouwen geen enkel woord, willen het in beelden bevestigd zien, ze kunnen zelfs niet meer geloven in de effectiviteit van hun eigen spreken en staande tussen einde en begin weten ze alleen maar dat de logica van de feiten onstuitbaar, de wet onaantastbaar blijft : geen ziel, al is ze nog zo verworpen, nog zo slecht, nog zo kleinburgerlijk en in de ban van het goedkoopste dogma, geen ziel kan zich bevrijden van dit inzicht en deze angst; net als een kind dat verrast en overvallen is door de eenzaamheid, overweldigd door de angst van het schepsel dat begonnen is te sterven, moet de mens de eindige, doorwaadbare plaats opzoeken die zijn leven en zijn zekerheid moet zijn. Nergens vindt hij hulp. En het helpt niet dat hij er steeds weer op uit is zich te redden in een deelsysteem, en of hij het nu doet omdat hij in het vasthouden aan oude romantische vormen een bescherming tegen de onzekerheid vindt, of omdat hij hoopt dat in een deelrevolutie het bekende en vertrouwde maar heel langzaam, in zekere zin pijnloos, het onverbiddelijk vreemde binnen zal glijden, hij vindt geen hulp, want het is de roes van een schijn-gemeenschap waarin hij verdwaald is. En de diepere en geheime verbinding waarnaar hij zoekt vervluchtigt in de hand die de draad te pakken meent te hebben…“

From: the book Valentina is reading in La Notteby Michaelangelo Antonioni (premiered 1961-01-24), viz. Broch, Hermann: “Die Schlafwandler, III. Teil : 1918 – Huguenau oder die Sachlichkeit” (1931). Dutch translation by Piet Meeuse, Baarn: Ambo 1988 (blz. 349-350); currently out-of-print, sadly. Illustration to this blogpost by Djordjo Vasic

(Fans of Das Weiße Bandor Anselm Kiefer are definitely urged to read Broch‘s masterpiece, which caused him to be named in one breath with Mann, Musil and Joyce.)

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Comment? Correct? Praise? React!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s